Tools maatschappelijk rendement

Op deze pagina worden tools voor het signaleren en meten van het maatschappelijk rendement op een rij gezet. 

Stappenplan voor het verbeteren van buurtverbondenheid 

TNO en RIVM, 2026 

Een praktisch handvat om de sociale cohesie in buurten zichtbaar te maken en te versterken. Het helpt gemeenten en professionals om buurtverbondenheid te meten en gericht te verbeteren. Met duidelijke begrippen, herkenbare voorbeelden en concrete indicatoren wordt zichtbaar waar een buurt sterk is en waar kansen liggen. Zo biedt het document een overzichtelijke route van meten, via duiden, naar gerichte acties voor een gezondere leefomgeving

De Waardewijzer

Een signalerend instrument op het gebied van Maatschappelijk Rendement, recent ontwikkeld door De Wijkplaats en Stimuland, met steun van de provincie Overijssel. Zoeken naar nieuwe impulsen. Ontdekken waar je partners warm voor lopen. Bouwen aan een sluitende maatschappelijke businesscase. De WaardeWijzer helpt u op weg naar nieuwe kansen voor uw maatschappelijke voorziening. In vijf stappen gaat u van eigen kracht, via sprankelende ideeën, naar de eerste contouren van een maatschappelijke businesscase. Kanskaarten brengen u op nieuwe ideeën. Effectkaarten geven zicht op de maatschappelijke meerwaarde. Voordeelkaarten laten u beseffen waar andere partijen warm voor lopen.

Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA)

De MKBA geeft het rendement van een investering voor de gehele maatschappij weer. De kracht van de MKBA is het inzichtelijk maken van alle kosten en baten van een investering. In een MKBA worden alle effecten die onze welvaart en ons welzijn beïnvloeden meegenomen. Dus naast de bedrijfseconomische kosten en opbrengsten van een investering of plan, worden ook die effecten waar niet direct een marktprijs voor is inzichtelijk gemaakt. Denk daarbij aan effecten op leefbaarheid in de wijk, de reistijdwinst van een infrastructuurproject, de belevingswaarde van natuur etc. Het meeste van die effecten kunnen tegenwoordig in euro’s worden uitgedrukt, hetgeen tot het voordeel leidt dat effecten onder een noemer kunnen worden gebracht en daarmee vergelijkbaar worden.

De MKBA is in Nederland goed verankerd in de economische theorie over welvaart en verplicht voor de infrastructuur en ruimtelijke projecten in het MIRT. De MKBA wordt echter op veel meer beleidsterreinen en schaalniveaus ingezet, bijvoorbeeld voor kleinschalige projecten in de woonwijk, stedelijke vernieuwing, gebiedsontwikkeling, investeringen in leefbaarheid, natuur en recreatie etc. In tegenstelling tot wat soms gedacht wordt hoeft de toepassing van de MKBA geen zwaar middel te zijn met veel tijdsinspanning en hoge kosten. Vaak kan met een lichtere vorm, ook wel kengetallen MKBA of MKBA light genoemd, een eerste, redelijk globaal overzicht van kosten en baten worden verkregen. Er is al de nodige ervaring opgedaan met MKBA’s voor Maatschappelijk Vastgoed (zie de voorbeelden op deze website). Zie ook de info over MKBA's op de website van Twijnstra Gudde.

MFA Audit

De MFA Audit is in 2010 ontwikkeld door HC en de Wijkplaats in samenwerking met het MFA Lab en een klankbordgroep. Het is vijf keer getest (bij Balade, Holstohus, BonVie, 't Hert en De Boei) en is nu de pilotfase voorbij. Het is bedoeld voor gemeenten, provincies, woningcorporaties en andere partijen om te beoordelen of de investering die zij in maatschappelijk vastgoed doen, goed wordt besteed.

Beoordeling: De partijen van de pilots waren erg te spreken over het instrument, vooral de korte doorlooptijd en het haalt boven water hoe gebruikers en bezoekers aankijken tegen de accommodatie, wat leidt tot nieuwe inzichten.

Afwegingsmodel Maatschappelijk Vastgoed

Het Afwegingsmodel Maatschappelijk Vastgoed is ontwikkeld door Berenschot en getest in Apeldoorn,  Enschede, Nijmegen, en Utrecht. Het is een outputmeting om te kijken of de accommodatie voldoet aan de beleidsdoelstellingen. Het gaat er vanuit dat de beleidsdoelstellingen goed zijn geformuleerd (de relatie output-outcome goed in beeld is).

Beoordeling: De gemeente Nijmegen is positief over dit instrument, met name omdat het praktisch is.  

Effectenarena

De Effectenarena is ontwikkeld door de Stichting Experimentele Volkshuisvesting (SEV) en bedoeld als instrument voor een goed gesprek over het maatschappelijk rendement van verschillende activiteiten. De mogelijke effecten voor mensen en wijken zijn reeds in beeld gebracht. Het instrument is o.a. toegepast bij de effectenanalyse van de SS Rotterdam. 

Huisvesting Prestatie Analyse

Huisvesting Prestatie Analyse van 3TU's en het Platform Onderwijshuisvesting is in ontwikkeling. Met gebruikservaring en gebouwprestaties (vastgoed, exploitatie en technisch presteren) en de relatie daar tussen. Test uitgevoerd bij vier scholen.

Maatschappelijke Meerwaarde Effectmeting (M2E)

M2E van Bloeii Advies & Ontwikkeling. Begin 2012 is de eerste meting bij een corporatie afgerond. Het instrument meet corporatiebreed de inzet, resultaten en effecten, met de
mogelijkheid een project of gebied extra uit te lichten. Thema's die worden
meegenomen en in een model zijn vertaald zijn leefbaarheid (prestatieveld 5),
wonen en zorg (prestatieveld 6) en duurzaamheid. Door standaardisatie van
variabelen en indicatoren wordt vergelijking mogelijk.

Proeftuin 

Woonbedrijf, Hurks Vastgoedontwikkeling en Verwey-Jonker Instituut zijn in 2006 gestart met de proeftuin, een aanpak die uitgaat van het goed luisteren naar toekomstige gebruikers. Nog voordat de eerste schets van de nieuwe accommodatie gemaakt is. In de buurt werd gesproken met bewoners om sociale verbanden in kaart te brengen en om te peilen wat men van het nieuwe centrum verwacht en waar behoeftes liggen. Ook werd ingezet op het aangaan van nieuwe allianties in de wijk.