2605 Nieuwe regels en het Nieuwe Gemeenschapshuis

Op een zonnige dag in mei 2026 worden gemeentelijke onderwijshhuisvesters met koffie ontvangen in De Rooie Cent in Amersfoort, de thuisbasis van Bouwstenen. Het belooft een vol programma te worden, dus gaan we snel aan de slag.

Nieuwe regels en wetten

Nadat iedereen weet wie, wie is, duiken we in de nieuwe regels. De EPBD IV en EPBD zijn bij velen nog onbekend terrein. We laten het onderwerp graag over aan de collega’s van vastgoed, maar het is goed te weten wat er aan komt.

Bij het bespreken van de nieuwe Wet Planmatige Aanpak Onderwijshuisvesting komt ook het tekort aan middelen voor schoolgebouwen weer aan bod. De ambities zijn ook groter dan de personele capaciteit voor de uitvoering. Het ontbreekt bij velen simpelweg nog aan de slagkracht om de plannen uit te voeren.

Allerlei informatieverplichtingen

De EPBD en de Wet planmatige aanpak brengt allerlei informatie- en rapportageverplichtingen met zich mee. Ingrid geeft een beeld en gaat ook in op de pandinformatie die daarvoor nodig is en de inrichting van de administratie. Er komt een voorbeeld van een gemeente voorbij. Hopelijk kan een goede database en AI ons helpen de (verantwoordings)rapportages te leveren.

De schaal van de school

Ook hebben we het over de Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen. Het doel om ruimte te bieden voor ander onderwijs en innovatie is mislukt, vinden betrokkenen. Het heeft vooral geleid tot meer bijzonder onderwijs in twee extra kokers: islamitisch en vrij. We delen de knelpunten van deze wet. Het gesprek verschuift ook naar de omvang van scholen. Nieuwe scholen beginnen klein en ook in de stad is daar behoefte aan. In de praktijk worden scholen steeds groter, maar is dat wat de samenleving wil? Wat is eigenlijk de vraag? Ingrid verwijst naar de Bouwstenen-webinar over de vrijheid van onderwijs.

Inspirerend rondje

Om half 1 grijpen we een servetje met een of twee broodjes en gaan we aan de wandel. Het zonnetje schijnt en de sfeer zit er goed in. Samen met Ingrid leiden Ilse, Marieke en Frederike van Bijzondere Plekken de groep onder het spoor door naar het VMBO Trivium College. Eenmaal daar vertelt Ilse hoe het Trivium haar deuren opent naar de wijk: met een gepassioneerde directeur (Tjitske Bergsma) en Stichting De Koppeling als nevenexploitant. De leerlingen kijken nauwelijks op van alle nieuwsgierige bezoekers. Ze zijn het gewend dat er allerlei mensen binnen lopen. We worden zelfs uitgenodigd om een Turkse pizza of cupcake te kopen bij een stel ondernemende scholieren.

Na het bezoek aan het Trivium lopen we door naar basisschool Sint Joris, om de hoek van De Rooie Cent. Binnen heeft de school weinig vierkante meters per kind, maar buiten ligt een mooie, groene speelplek met een prachtige grote boom. De plek wordt na schooltijd door de hele buurt gebruikt en biedt de nodige schaduw, verkoeling en speelplezier in deze hete lenteweek.

Buiten systemen denken

Na de wandeling zijn we weer terug in het café. Ingrid neemt de groep mee in het gedachtegoed van ‘Het Nieuwe Gemeenschapshuis’. Geen school, maar een gebouw dat veel meer voor een wijk kan betekenen dan alleen onderwijs. Een nieuwe manier van denken die de deelnemers uitdaagt om buiten het systeem te denken. Hoewel een systeemverandering voor enkelen nog een stap te ver of zelfs activistisch voelt, wordt al snel duidelijk dat er ook binnen het huidige systeem ruimte is voor verandering.

Wat is nodig en gewenst?

“Is dit iets waar wij als onderwijshuisvesters wat aan kunnen doen?”, wordt er gevraagd. Ingrid: “Er gaat niets veranderen als we het niet met elkaar bespreken en iemand het op de agenda zet.” Aan tafel gaan we in groepjes in gesprek over wat er nodig is om het nieuwe gemeenschapshuis werkelijkheid te maken. Verschillende punten worden gemaakt:

exploitatie en programmering bij een onafhankelijke partij;
creëer eerst de plek;
geef mensen een belang, zodat er een wil ontstaat om samen te werken;
zorg dat het gebouw flexibel te gebruiken is;
zorg eerst voor inzicht over de vraag naar activiteiten;
zoek inspiratie bij de facilitaire sector.

Groen voor de wijk

We sluiten af met schoolpleinen als openbaar groen. Meerdere gemeenten geven aan al veel pleinen zo in te richten, waaronder Amsterdam. Daar sluiten ze geen contracten voor af. Dat werkt gewoon.

Wat volgt?

We gaan wat haakjes uit de bijeenkomst verder oppakken.
De volgende bijeenkomst is na de zomer, de datum volgt binnenkort!
De datum voor de Maatschappelijk Vastgoeddag, 3 december 2026, kan vast in de agenda, aanmelden kan al.