Kleine basisscholen staan niet alleen in dorpen en dunbevolkte gebieden. Je treft ze overal en ook in steden. Drie kaarten op basis van DUO-cijfers laten zien hoeveel kleine scholen er in Nederland zijn en waar ze staan.
Actueel gesprek over bestaansrecht
In Nederland zijn er 174 basisscholen met 1 tot en met 50 leerlingen, 855 met 51 tot en met 100 leerlingen en 939 met 101 tot en met 150 leerlingen. Kleine scholen zijn daarmee niet alleen onderwerp van gesprek in dorpen, maar ook in steden en vaak gekoppeld aan de opheffingsnorm, de mogelijkheid een nieuwe school te stichten en/of hun huisvesting.
De dorpsschool verdwijnt
Het aantal kleine scholen in Nederland neemt al jaren af. Uit cijfers van DUO blijkt dat tussen 2011 en 2024 bijna 1.200 basisscholen hun deuren sloten. In 178 gevallen betekende dit dat een dorp zonder basisschool kwam te zitten. Dat zagen we bijvoorbeeld in de dorpen Grootschermer, Griendtsveen en Altforst. Meer kleine scholen worden met sluiting bedreigd.
Ook minder in de stad
Ook in stedelijk gebied staan kleine scholen onder druk, zo berichtte AT5 in 2024 over de sluiting van kleine scholen in Amsterdam. In twee jaar tijd sloten daar zes kleine scholen.
In september 2024 meldde het ministerie van OCW dat 62 basisscholen in de vier grote steden (G4) de kleine scholentoeslag ontvingen. Met deze toeslag krijgen scholen met weinig leerlingen extra bekostiging. Ongeveer een kwart van alle basisscholen in Nederland krijgt zo'n toeslag.
Zoektocht in Den Haag
Het kabinet-Schoof kondigde in april 2025 aan de kleine scholentoeslag te willen vervangen door een dunbevolktheidstoeslag. Daarmee zouden kleine scholen in dichtbevolkte gebieden, waaronder steden, geen of minder extra bekostiging krijgen. Deze omvorming van de kleine scholentoeslag naar een dunbevolktheidstoeslag staat ook in de Rijksbegroting 2027 als beleidsmaatregel vermeld.
Op 14 oktober 2026 vond een kamerdebat over scholenplanning plaats. Ook komt er naar aanleiding van een motie in de Tweede Kamer een handreiking aan voor lokale initiatieven die een zelfstandige school willen oprichten of behouden en voor gemeenten en schoolbesturen hoe ze de lokale doorstarts actief kunnen faciliteren.
Een plek waar de gemeenschap samen komt
Een school is namelijk meer dan een plek of gebouw waar kinderen les krijgen. Het is ook een plek waar ouders elkaar ontmoeten, waar steeds vaker ook kinderopvang en allerlei activiteiten voor ouderen plaats vinden en waar gemeenschappen samenkomen. Nabijheid is daarbij belangrijk. Wat betekent het voor kinderen, ouders en een dorp of wijk als een school verdwijnt? En hoe wegen we dat mee bij de planning van voorzieningen?
In het Bouwstenen-netwerk is dit onderwerp van gesprek in het kader van de Agenda Maatschappelijk Vastgoed 2026 (maatschappelijke vraag in relatie tot voorzieningenplanning). Er wordt steeds vaker gestuurd op 17 klassige scholen. Is dat wat de samenleving wil en waar is dat goed voor? Mag een school ook klein zijn?
Meedoen? Fijn!Mag een school ook klein zijn? is onderwerp van gesprek tijdens de Maatschappelijk Vastgoeddag 2026. Meld je aan en denk mee.
Ken je een kleine school met minder dan 150 leerlingen? Attendeer ze dan op het netwerk kleine scholen, welke we op verzoek van een paar kleine scholen faciliteren zodat ze van elkaar en wij van hen kunnen leren. |
 |
Meer informatie
- Artikel: Een dorp zonder school? Niet in Griendtsveen (Schoolfacilities, oktober 2026)
- Artikel: De school als hart van het dorp (Schoolfacilities, februari 2026)
- Column: Mag een school ook klein zijn? (Schoolfacilities, februari 2026)
- Motie: Van het lid Oostenbrink over de Driessenschool in Grootschermer (september 2025)
