“Wij zijn als gemeente niet alleen beleidsmaker en toezichthouder. We zijn ook een enorme operatie. De stad is een festival dat 24 uur per dag doordraait”, zegt Sacha Stolp, regisseur Toekomstbestendige assets en klimaatadaptatie bij de gemeente Amsterdam. Samen met Rob Alberts, verantwoordelijk voor sportaccommodaties, verkent zij hoe de stad weerbaarder wordt, met een verrassend grote rol voor sport.
Meer dan crisis alleen
“Als je het aan een Amsterdammer vraagt, is het normaal dat alles altijd functioneert. Dat je van A naar B komt, dat het licht het doet, dat het sportveld bespeelbaar is.” Juist dat vanzelfsprekende willen Sasha en Rob ter discussie stellen. “We moeten ons fundament, namelijk onze gebouwen, sportparken, bruggen en kades, liefde en aandacht geven. Want daar rust onze welvaart en ons welzijn op.”
Weerbaarheid gaat volgens hen verder dan rampenbestrijding. “Weerbaar betekent dat je je voorbereidt zodat je in een crisis kunt handelen én daarna snel kunt herstellen. Maar die voorbereiding moet je ook benutten in het dagelijks gebruik. Dáár zit de echte winst.”
Amsterdam kijkt daarom breed naar risico’s. “Denk aan klimaatverandering, met hitte en wateroverlast. Denk aan geopolitieke spanningen. Maar ook aan hybride dreigingen.” Sacha licht toe: “We maken onze assets steeds slimmer. Maar wat smart is, kan worden gehackt. Als een besturingssysteem van je waterinfrastructuur uitvalt, heb je als stad onder zeeniveau een serieus probleem.”
Daarnaast ziet zij een sociale component. “Als mensen het vertrouwen in de overheid verliezen of zich niet meer betrokken voelen bij hun omgeving, tast dat ook je weerbaarheid aan. Het is subtieler, maar minstens zo belangrijk.”
Sport als slimme schakel
Sportaccommodaties blijken in dat geheel strategische plekken. Rob: “We hebben in Amsterdam zo’n 180 sportlocaties: sportparken, sporthallen en gymzalen. Die liggen verspreid over de hele stad en iedereen kent ze. Net als de bibliotheek en de brandweerkazerne.”
Die infrastructuur biedt kansen. “We hebben onder sommige sportvelden waterbuffers van 600.000 liter. Met een speciale tussenlaag houden we vocht vast en koelen we het veld. We hebben velden bijna veertig graden koeler gekregen.” Dat voorkomt hittestress en verbetert sportprestaties, maar doet meer. “Je gaat het urban heat island-effect tegen én je versterkt je asset.”
Daarnaast experimenteert Amsterdam met collectorvelden en energieopslag. “We kunnen warmte uit velden gebruiken om clubgebouwen te verwarmen. Zo maken we ze gasvrij. En als je zonnepanelen en batterijen slim inzet, kun je bij een stroomstoring zelfvoorzienend blijven. Dan kijk je anders naar je vastgoed. Niet alleen als gebruiker, maar als onderdeel van een stedelijk energiesysteem.”
Van sportpark naar crisishub
In noodsituaties kunnen sportlocaties uitgroeien tot zogeheten crisishubs. “Bij een grote stroomstoring heb je plekken nodig waar mensen naartoe kunnen,” zegt Sasha. “We hebben 900.000 inwoners en dagelijks tot wel 500.000 bezoekers. Die kunnen niet allemaal tegelijk naar huis.” Rob vult aan: “Stel dat kinderen op school of op sport zijn als de stroom uitvalt. Dan willen ouders weten: daar zijn ze veilig, daar is opvang. Sporthallen en sportparken kunnen rustpunten worden, met communicatie, water en energie.”
Amsterdam verkent ook het idee van ‘infrareservisten’: vakmensen die in crisistijd helpen om vitale systemen draaiend te houden. “Mensen die weten hoe gemalen werken of hoe je installaties handmatig bedient. Daarmee vergroot je je handelingsvermogen in de eerste 72 uur.”
Van efficiënt naar veerkrachtig
Volgens Sacha vraagt dit om een andere manier van kijken. “We hebben de afgelopen decennia sterk op efficiëntie gestuurd. Dat lijkt slim, maar als je je alleen voorbereidt op één scenario, ben je kwetsbaar zodra de omstandigheden veranderen.”
Weerbaarheid betekent dus ook investeren in flexibiliteit en samenwerking. “Wij voelen ons samen verantwoordelijk voor de stad. Niet voor een hokje of een portefeuille, maar voor Amsterdam en haar inwoners.” Door verbinding te zoeken tussen sport, vastgoed, energie, veiligheid en beheer ontstaan nieuwe combinaties.
De uitnodiging aan andere gemeenten is helder. “Kijk opnieuw naar je maatschappelijk vastgoed. Wat heb je al in huis? Welke functies kun je combineren? Hoe maak je van een sportpark niet alleen een plek om te bewegen, maar ook een plek die bijdraagt aan klimaatadaptatie, energievoorziening en sociale samenhang?”
Zo wordt sport meer dan spel. Het wordt een bouwsteen van een weerbare stad.
Ook meedoen?Sacha en Rob lichten dit toe tijdens de netwerkbijeenkomst van de Sportieve Vastgoedmanagers op 13 april in ‘s-Hertogenbosch.
Het netwerk Sportieve Vastgoedmanagers is een gemeentelijk netwerk dat zich bezig houdt met sportaccommodaties.
Bekijk het programma en stuur een mail naar info@bouwstenen.nl als je bij dit netwerk wilt aansluiten. |
|
